Trẻ em hiểu được cảm xúc sẽ có khả năng tập trung tốt hơn theo thời gian

Giáo Dục

Ý nghĩ nào đang diễn ra trong đầu lũ trẻ khi chúng ngồi thẩn thơ một mình hay trông như đang lạc vào một thế giới riêng nào đó?

Qua một nghiên cứu mà tôi và đồng nghiệp Susanne A Denham, đã thực hiện gần đây cho thấy: những đứa trẻ thiếu tập trung thỉnh thoảng lại chăm chú tìm hiểu các cảm xúc của bố mẹ, anh chị em, giáo viên và cả bạn bè.

Trẻ em thực sự tỏ ra thích thú trong việc tìm hiểu xem những người quan trọng trong thế giới nhỏ bé của chúng đang có cảm xúc như thế nào đối với chúng và những người khác, tại sao họ lại hành động như thế, và liệu cảm xúc được bộc lộ ra ngoài của họ là “thật” hay “giả”.

Chúng tôi thấy rằng những trẻ nhỏ có vốn hiểu biết tốt hơn về cảm xúc, sẽ không có nhu cầu đi sâu vào những câu hỏi này. Chúng trở nên thoải mái quan tâm đến việc kết bạn, chơi đùa và học hành, bên cạnh rất nhiều những hoạt động khác nữa.

Tại sao kiến thức về cảm xúc lại quan trọng đến vậy

Dự án nghiên cứu mang tên “Tìm hiểu về cảm xúc thật thú vị” (Emotional Learning is fantastic), viết tắt là “Elefant”, đã khảo sát 261 trẻ em từ 33 nhà trẻ, cũng như cả giáo viên và phụ huynh các em, tại Lower Saxony, một bang phía bắc nước Đức.

Hai đợt khảo sát khác nhau được thực hiện trong khoảng thời gian là 14 tháng. Chương trình kiểm tra “vốn kiến thức cảm xúc” của các em nhỏ bao gồm: khả năng nhận biết cảm xúc dựa trên biểu hiện khuôn mặt và các tình huống điển hình làm bộc lộ cảm xúc, chẳng hạn như cảm giác hạnh phúc khi nhận được quà trong ngày sinh nhật.

Nội dung khảo sát cũng bao gồm cả kiến thức về kỹ năng tiết chế bộc lộ cảm xúc của bản thân. Một yếu tố nữa là sự thấu hiểu đang dần phát triển – mọi người thường có những cảm xúc khác nhau bởi vì họ đánh giá tình huống dựa trên sở thích và niềm tin của bản thân họ.

Cùng với điều đó, khả năng tự điều chỉnh hành vi, khả năng ghi nhớ và kỹ năng ngôn ngữ của các em nhỏ cũng được khảo sát.

Trẻ em có vốn kiến thức tốt hơn về cảm xúc thường ít gặp vấn đề về khả năng tập trung sau này. (Artic Warrior, CC BY-ND)

Trẻ em có vốn kiến thức tốt hơn về cảm xúc thường ít gặp vấn đề về khả năng tập trung sau này. (Artic Warrior, CC BY-ND)

Trẻ em, đặc biệt là các bé trai, đến từ gia đình có địa vị thấp trong xã hội và không hiểu được các khái niệm phức tạp, chúng thường gặp phải nhiều vấn đề về khả năng tập trung hơn so với các bạn khác. Nghiên cứu Elefant xác nhận sự khám phá này.

Thêm vào đó, chúng tôi cũng phát hiện ra rằng trẻ em có vốn kiến thức tốt hơn về cảm xúc thường ít gặp vấn đề về khả năng tập trung sau này, ngay cả sau khi các yếu tố nhân khẩu học như vậy đã được tính đến.

Trên thực tế, những trẻ nhỏ hiểu biết hơn về cảm xúc trong nghiên cứu đầu tiên có thể định hình khả năng tập trung tốt hơn so với những đứa trẻ phần lớn ban đầu không quan tâm đến cảm xúc của người khác cũng như cảm xúc của chính mình.

“Kiến thức về cảm xúc” là gì?

Khi khả năng nhận biết cảm xúc tiến triển, những hành vi của bản thân chúng ta cũng như của người khác trở nên dễ đoán hơn. Điều này không yêu cầu quá nhiều sự tập trung và có thể thúc đẩy các hành vi có ích. Nó cũng sẽ đưa đến các mối quan hệ xã hội tích cực và thành tích học tập tốt.

Mặt khác, trẻ em bị hạn chế về “kiến thức cảm xúc” thường xuyên bị phân tâm. Sự chú ý của các em có thể bị chiếm giữ bởi những giải thích về trạng thái cảm xúc khó hiểu của chính bản thân chúng, những cảm xúc không tốt của người khác và điều chỉnh cảm xúc của chính các em.

Hơn nữa, những người trẻ “thiếu hiểu biết về cảm xúc” này thường có nhiều suy nghĩ tiêu cực bởi lẽ các em luôn nghĩ rằng người khác sẽ làm hại mình. Các em có xu hướng trở nên tức giận hay hung hăng, và quan hệ của các em với giáo viên và bạn bè thường không được tốt.

Cuối cùng nhưng không kém phần quan trọng, kết quả học tập của các em bị ảnh hưởng một cách tiêu cực.

Những gợi ý cho  trẻ em mắc triệu chứng ADHD

Nghiên cứu này mở rộng cho dự án nghiên cứu trước đây về sự gia tăng hiện tượng thiếu hụt khả năng tập trung ở trẻ em (ADHD).

Kết luận chung trong nghiên cứu giải thích một phần cho triệu chứng ADHD là do sự thiếu hụt của trẻ trong khả năng ghi nhớ, khả năng tập trung và khả năng kiềm chế – thường được gọi là các chức năng điều hành.

Với nghiên cứu này, chúng tôi thấy rằng kiến thức về cảm xúc ở trẻ em đưa ra lời giải thích đầy đủ hơn về khả năng kiểm soát sự tập trung của chúng so với các yếu tố khác như điều kiện xã hội hay hoạt động điều hành.

Vì vậy, “Kiến thức về cảm xúc” cần được giữ một vai trò quan trọng trong các nghiên cứu tương lai và trong công tác giáo dục ở nhà trẻ. Các bài học về kiến thức cảm xúc cũng cần được đưa vào chương trình đào tạo cho giáo viên nhằm mục đích giúp các em nhỏ nâng cao khả năng tập trung của bản thân.

Maria von Salisch, Giáo sư chuyên ngành Tâm lý học Phát triển, Đại học Leuphana và Susanne A Denham, Giáo sư Đại học chuyên ngành Tâm lý học, Đại học George Mason. Bài báo gốc được đăng tại The Conversation.

Theo vietdaikynguyen.com